Üniversite Kütüphaneleri

     Ülkemizde en eski üniversite kütüphanelerinden birisi, 1934’te yasal statüye kavuşturulmuş olan istanbul Üniversitesi Merkez Kütüphanesi’dir. Bundan başka eski ve zengin kitaplığa sahip Boğaziçi Üniversitesi Kütüphanesi gelmektedir. Bu gün sayısı yetmişe varan üniversitelerimizin hepsinde kütüphane vardır. Bi çokları zengin kitaplıklarıyla öğrencilerine hizmet veriyorlar.

ÜNİVERSİTE KÜTÜPHANELERİNDE HALKLA İLİŞKİLER
     Üniversite kütüphanesini tanımlamadan önce içinde yer aldığı üniversite kurumuna
değinmek gerekmektedir. Üniversiteler bir ülkenin eğitim, öğretim ve araştırma
faaliyetlerinin gelişmesinde, toplum kültürünün yükselmesinde önemli işlevler yüklenen
eğitim kurumları arasında yer almaktadır.
1.1. ÜNİVERSİTENİN TANIMI, AMAÇLARI VE İŞLEVLERİ
     2547 sayılı Yüksek Öğretim Kanununun 3. maddesinde üniversite şu şekilde
tanımlanmıştır:
Bilimsel özerkliğe ve kamu tüzel kişiliğine sahip yüksek düzeyde eğitim-öğretim,
bilimsel araştırma, yayın yapan; fakülte, enstitü, yüksek okul ve benzeri kuruluş
ve birimlerden oluşan bir yüksek öğretim kurumudur (Yüksek Öğretim Kanunu,
1981, s.2).
Üniversitelerin amaçları dört ana başlık altında toplanmaktadır. Bunlar:
     1. Toplumun bilimsel, teknik ve kültür düzeyini yükseltmek,
     2. Toplumun ihtiyaç duyduğu nitelikte insan yetiştirmesini sağlamak,
     3. Yaratıcı ve araştırıcı niteliklere sahip öğrenciler yetişmesini sağlamak,
     4. Hizmetinde bulunduğu toplumun ortak kültür ve yaşam seviyesini yükseltmek,
(Çakın, 1983, s. 61).
Görüldüğü gibi, üniversiteler bir toplumun gerek kültür düzeyi gerek sosyo-ekonomik
düzeyi açısından gelişimde etkili olan kurumlardır. Üniversitelerin yetersizliği toplumun
gelişmesini olumsuz yönde etkiler. Bilginin üretilmesinde ve aktarılmasında
üniversiteler belirleyici rol oynamaktadırlar.
Üniversiteleri diğer araştırma kurumlarından farklı kılan çeşitli özellikleri
bulunmaktadır. Bu özellikleri şu şekilde sıralamak gerekir:51
1. Araştırma çalışmalarının yanında, toplumun gereksinim duyduğu üst düzey insan
gücünün yetiştirilmesi,
2. Bilginin üniversite dışındaki vatandaşın anlayabileceği düzeyde yorumu,
3. Üniversite araştırmacıların ve bilim adamlarının akademik seviyede araştırma
yapmalarından dolayı, üretilen bilginin daha teorik düzeyde olmasıdır (Toplu, 1992, s.
23).
Üniversitelerin bir ülke içinde değişik yerlerde ve kültürlerde kurulmalarına rağmen,
aynı başlık altında toplanan işlevleri bulunmaktadır.
Bu işlevler Wilson ve Tauber (1956, s. 15) tarafından aşağıdaki şekilde belirtilmiştir:
Bilgileri ve düşünceleri korumak,
Eğitim ve öğretim faaliyetlerini gerçekleştirmek,
Araştırma faaliyetlerini yürütmek,
Yapılan araştırmaları yayınlamak,
Bilginin yayılmasını sağlamak ve hizmete sunmak,
Bilginin yorumlanması ve hizmete sunulması.
1.2. ÜNİVERSİTE KÜTÜPHANELERİNİN TANIMI VE ÖNEMİ
     Üniversitelerin, amaçlarını ve faaliyetlerini yerine getirmelerinde üniversite
kütüphaneleri en etkin kurumdur. Üniversite, bünyesinde bulunduğu kütüphane ile
yayınlarını toplar, duyurur ve araştırmacıya sunar.
Üniversitelerin etkili bir kurum haline gelmesi, bilimsel çalışmaları ve yayınları
izlemesi kütüphane aracılığı ile gerçekleşir.
Üniversite kütüphaneleri, özellikle üniversite öğrencilerine, akademik ve idari personele
hizmet vermeye yönelik kütüphanelerdir. Yani, ağırlıklı olarak araştırmacıların
kullandığı bir kurum olduğu için araştırmacıların güncel kaynaklardan ve yayınlardan 52
haberdar olması gerekmektedir. Kütüphane bu etkinliği gösterir, bilimsel yayınlar en
çabuk bir şekilde kütüphaneden temin edilir.
Araştırmacıların güncel yayınları takip etmelerinin yanı sıra, üniversite öğrencilerinin
de eğitimlerinin kaliteli ve sağlıklı olması, ülkemize yararı olacak çeşitli mesleklerden
insan gücünün yetiştirilmesi ve bu bağlamda toplumumuzun kültür düzeyinin
yükseltilmesi açısından üniversite kütüphaneleri çok etkin rol oynamaktadır.
Üniversite kütüphanesindeki bilgi kaynakları öğretim üyeleri ve öğrencilerin istek ve
ihtiyaçları doğrultusunda kütüphaneciler, üniversite yöneticileri ve çeşitli bölümlerdeki
öğretim üyeleri tarafından seçilir ve oluşturulur. Teknolojik alanlardaki gelişmeler
izlenerek koleksiyon sürekli geliştirilmeye ve güncel tutulmaya çalışılır.
Kütüphanelerdeki teknolojik değişmeler, onların öğretim üyelerine, öğrencilere ve diğer
kullanıcılara sağlayabilecekleri yararı da artırmıştır (Withers, 1988, s. 28).
Üniversitelerin araştırma programları ve dersler çağa göre değişiklik göstermektedir. Bu
nedenle kütüphanelerde verilen hizmetler bu programlara ve derslere göre
değiştirilmektedir.
Üniversite kütüphanesinin çeşitli tanımları bulunmaktadır. Amerikan Kütüphane
Derneği‟nin Kütüphanecilik ve Bilgi Bilimi sözlüğünde üniversite kütüphanesi şöyle
tanımlanmıştır: “Bir üniversite tarafından kurulan, desteklenen, yönetilen ve bağlı
bulunduğu üniversitelerin öğrencileri ve akademik personelin ihtiyacı olan bilgileri
sağlayan ve yine onların öğretim, araştırma ve hizmet programlarını destekleyen bir
kütüphane ya da kütüphaneler sistemidir” (ALA,1983, s.236).
Başka bir tanıma göre, üniversite kütüphanesi; “Kullanıcılarına bilgi hizmetleri
sağlayan, kitap ve diğer materyalleri bünyesinde toplayan ve kullanıma sunan
kütüphaneler” dir (International , 2003, s.644).53
Bir başka tanımda ise, “üniversite kitaplığı: Ait bulunduğu üniversite toplumuna hizmet
sunan, o üniversitenin amaçlarının gerçekleştirilmesine yardımcı olmak üzere çalışan
araştırma kitaplığı” dır (Yurdadoğ, 1974, s. 67).
Diğer tanıma baktığımızda, üniversite kütüphanesi: “Üniversite içinde öğretim,
üniversite içinde ve yakın çevresinde bilimsel araştırma ve geliştirme çalışmalarını
desteklemek, her gün gelişip ilerleyen, yeni yayınlarla zenginleşen dünya biliminin son
verilerini izlemekle görevli kitaplıklardır” (Baysal, 1982, s. 12).
Görüldüğü gibi, üniversite kütüphanelerine yönelik pek çok tanım mevcuttur. Sonuç
olarak, üniversite kütüphaneleri bağlı bulunduğu üniversitenin eğitim, öğretim ve
araştırma faaliyetlerini destekleyici bilgi kaynaklarını bünyesinde bulunduran ve bu
kaynakları kullanıcıların hizmetine sunan, üniversitenin bilimsel araştırma ve geliştirme
faaliyetlerine katkıda bulunan kütüphaneler olarak hizmet vermektedirler.
1.3. ÜNİVERSİTE KÜTÜPHANELERİNİN İŞLEVLERİ 
     Üniversite kütüphanelerinin işlevlerinin, bağlı bulunduğu üniversitenin amaçları,
çalışmaları ve işlevleriyle paralel yönde olması gerekir. Üniversite kütüphaneleri
varlıklarını sürdürebilmek için bir takım işlevleri yerine getirmek zorundadır. Bu
işlevler Çelik ve Uçak (1993)‟ın Roger ve Weber‟den yaptığı alıntıya göre aşağıdaki
şekilde sıralanmaktadır:
     1. Öğretim elemanı, öğrenci ve diğer araştırmacıların eğitim-öğretim ve araştırma
faaliyetlerinden dolayı ihtiyaçları olan çeşitli bilgi kaynaklarını sağlamak,
     2. Bilgi kaynaklarının etkin bir şekilde kullanımı arttıracak ödünç verme, müracaat,
enformasyon ve diğer hizmetleri yerine getirerek bunun yanında bibliyografik
kaynak ve araçları hizmete sunmak,
     3. Okuma ve çalışma alanlarını değişik amaçlı olarak düzenlemek,
     4. Kullanıcıların okuma alışkanlıklarının ve boş zamanlarının değerlendirilmesine
katkıda bulunmak,
     5. Kullanıcı eğitim programları hazırlamak ve düzenlemek,54
     6. Üniversite yayınları ve diğer belgelerin arşivini oluşturmak,
     7. Diğer kütüphanelerle sürekli işbirliği içinde olmak,
     8. Kaynaklarını gelecek kuşaklar için korumak (s.115-116).
Üniversite kütüphaneleri yukarıda sayılan işlevlere ve hizmetlere ek olarak öncelikle
iyi ve yeterli bir binaya sahip olmalı ve kaliteli, uyumlu meslekten kişileri personel
olarak çalıştırmalıdır.
1.4. ÜNİVERSİTE KÜTÜPHANELERİNİN UNSURLARI
     Üniversite kütüphanelerinin yukarıda sıralanan işlevleri yerine getirebilmeleri için
çeşitli özelliklere sahip olması gerekmektedir. Bağlı oldukları üniversitelerin öğretim ve
araştırma çalışmalarını geliştirmek, çeşitli bilimsel yayınları sağlamak, düzenlemek ve
kullanıma sunmak için bazı yapısal unsurlara sahip olması gerekmektedir.
Üniversite kütüphanelerinde etkili ve kaliteli hizmet verebilmek amacıyla bulunması
gerekli unsurlar; koleksiyon, bina, personel, kullanıcı, bütçe, teknoloji ve işbirliğidir.
Üniversite kütüphaneleri bu unsurları sağlamalı ve geliştirmelidir. Ancak, o zaman
kullanıcılarına kaliteli ve iyi hizmet sunarak üniversitenin verdiği eğitim ve öğretim
faaliyetlerine destek olabilir.
1.4.1. Koleksiyon
     Üniversite kütüphanelerindeki koleksiyon satın alma, bağış ve değişim yoluyla
oluşturulur. Satın alınacak olan kitapların seçimi genelde kütüphane müdürü, öğretim
üyeleri ve üniversite yöneticilerinden oluşan bir komite tarafından yapılır. Seçim
yapılmadan önce fakültelerden gelen ihtiyaç ve istekler göz önünde tutulmalıdır.
Bağış yoluyla gelen kaynaklar hemen koleksiyona dahil edilmemeli, öncelikle
niteliğine bakılmalıdır. Tarihleri çok eski veya yıpranmış kitaplar ayıklanmalıdır. Gelen
kitapların konu açısından kütüphaneye yararlı olup olamayacağına kütüphaneciler karar
vermelidirler. Değişim yoluyla gelen kitaplar da aynı şekilde seçilmeli ve koleksiyona 55
dahil edilmelidir. Ancak, bu kaynaklar diğer üniversitelerin ya da kuruluşların yayınları
olduğu için daha güncel ve yenidirler. Genelde hepsi koleksiyona dahil edilir.
Kütüphanelerdeki kaynakların özellikle niteliği yani içerdiği ve kapsadığı konular
üniversitede okuyan öğrenciler ve araştırmacılar için nicelikten çok daha önemlidir.
Onların ödevlerinde ve bilimsel araştırmalarında aradıkları bilgiye eksiksiz olarak
erişmelerinde kütüphanenin seçim ve sağlama politikasında uyguladığı hedefler etkili
olmaktadır.
Koleksiyon oluşturulurken üniversitedeki eğitim-öğretim ve araştırma faaliyetlerini
destekleyecek nitelikte kitap ve dergilerin seçimi ayrıca görsel-işitsel araçlar ve online
veri tabanları, CDROM veri tabanları gibi kitap dışı materyallerin de seçimi büyük
önem taşımaktadır. Bu bağlamda koleksiyonun oluşturulmasında bazı noktalara dikkat
etmek gerekir. Bunlar şöyle sıralanabilir:
     1. Koleksiyon açık raf sistemine göre yerleştirilmelidir. Böylece, okuyucuların
ilgilendikleri kaynakları bir arada görmeleri ve bulmaları kolaylaştırılmış olur.
     2. Koleksiyon seçiminde kütüphaneci, öğretim üyeleri ve üniversite yönetiminden
oluşan komite ile işbirliği yapılmalıdır.
     3. En güncel kaynakların seçimine özen göstermek gerekir.
     4. Üniversitede okutulan fakülteler ve bölümler dikkate alınarak, özellikle gerekli
ve ihtiyaç duyulacak nitelikte kaynaklar alınmalıdır.
     5. Araştırmacıların yanında öğrencilerin ihtiyaçları da belirlenmelidir (Çelik ve
Uçak, 1993, s. 117).
Üniversite kütüphanelerinde önemli olan koleksiyonun raflarda depolanmasından çok
bilginin okuyucuya aktarılmasıdır. Bunun için üniversite kütüphanelerinde açık raf
sistemi uygulanmalıdır (International , 2003, s. 645).
Koleksiyonun güncel olması, sürekli geliştirilmesi, iyi organize edilmiş olması ve rahat
erişilebilir olması da son derece önemlidir (Kayan, 1996, s. 21).56
Üniversite kütüphanelerinde halkla ilişkiler faaliyetlerinin başarılı bir şekilde
yürütülmesinde koleksiyonun önemi büyüktür. Koleksiyona güncel kitapların takip
edilerek alınması, üniversitedeki fakülte ve bölümlere göre kaynakların seçilmesi,
kullanıcıların kütüphane kullanımını arttırmada etkili olmaktadır. Kütüphane
kullanımının artması da kütüphane ile kullanıcılar arasındaki halkla ilişkilerin başarılı
ve etkin bir şekilde yürütülmesini sağlamaktadır.
1.4.2. Kullanıcı
     Üniversite kütüphanelerinin kullanıcıları, bağlı bulundukları üniversitenin öğretim
üyeleri, öğrencileri, idari personeli ve diğer araştırmacılardır. Üniversite kütüphaneleri
öncelikle kullanıcılarını çok iyi tanımalıdır. Üniversitedeki fakülteler ve bölümler
kullanıcı grubunu belirler.
Üniversite kütüphaneleri kullanıcıların gereksinimleri doğrultusundaki kaynakları
sağlamakla yükümlüdürler. Ancak, kullanıcının kaynak gereksinimlerinin yanında
bilgiye rahat ulaşabilmeleri için gerekli olan diğer gereksinimleri de karşılamak
zorundadırlar. Bu gereksinimler kullanıcının kütüphaneden rahat yararlanabilmesi için
bilgisayardan katalog tarama olanakları, rahat bir çalışma ortamı, binanın esnekliği gibi
unsurlardan oluşur. Yani, kullanıcı gereksinimleri bir üniversite kütüphanesinin
öncelikle düşünmesi gereken bir konudur.
Kullanıcıların istek ve önerileri de çok dikkatli saptanmalı, istekler doğrultusunda
üniversite kütüphanesi kendini yenilemeye ve potansiyel işlerini yürütmeye
çalışmalıdır. Bu doğrultuda üniversite kütüphanesi belirli zamanlarda kendi kullanıcı
gruplarına anketler yaparak, onların ihtiyaçlarını tespit edebilir.
Halkla ilişkilerde de bir kurumun hizmet verdiği kitlenin gereksinimleri doğrultusunda
çalışması esas alındığından, üniversite kütüphaneleri hizmet verdiği kullanıcılarının
ihtiyaçlarını anlamaya yönelik çeşitli faaliyetler yapmalıdır. Kullanıcıların istek ve
ihtiyaçlarını anlamaya yönelik yapılan anketler, kullanıcı eğitim programları vb.
üniversite kütüphanelerinin halkla ilişkilerinin geliştirilmesinde son derece önemlidir. 57
Üniversitenin potansiyel kullanıcıları olan lisans öğrencileri ve öğretim elemanlarına
yönelik özellikle derslerde okutulan ders kitaplarının kütüphanede bulunması son derece
gereklidir. Bunun yanında, öğrencilerin ödevlerinde kullanabilecekleri ödevler ve
araştırmacıların bilimsel çalışmalarında kullanacakları literatüre yer vermek gerekir. Bu
doğrultuda kütüphane kendi kaynaklarını, satın alacağı veri tabanlarını ve süreli
yayınları inceleyerek, araştırarak çok dikkatli seçmeli ve okuyucuların kullanımına
sunmalıdır.
Bilimsel araştırmalar yapan öğretim elemanları kendilerinin ve öğrencilerinin
disiplinlerine dayalı ihtiyaçlarının karşılanması, disiplinlerarası literatüre yer verilmesi,
entelektüel merak ve eleştirel düşüncenin geliştirilebilmesi için genel literatürün
sağlanması yönünde istekleri söz konusudur (Dow, Meringolo ve Clair, 1995, s. 107).
Üniversite kütüphaneleri ve kütüphanecileri kullanıcılarına daha iyi hizmet verebilmek
için kısaca bazı noktalara dikkat etmelidirler. Bu noktalar:
     1. Öncelikle kullanıcı grubu çok iyi tanınmalıdır.
     2. Kütüphaneye dahil edilecek kaynaklar kullanıcı grubunun yararlanacağı nitelikte
tespit edilmeli ve seçilmelidir.
     3. Kullanıcı grubunun istek ve dilekleri önemsenmelidir. Bu doğrultuda özellikle
potansiyel kullanıcılara anket yapılmalıdır.
     4. Kullanıcı eğitim programları düzenlenmelidir.
     5. Kütüphanedeki imkanlar kullanıcıya en verimli ve etkin şekilde sunulmalıdır.
Yukarıda söz edilen unsurlardan da anlaşıldığı üzere, üniversite kütüphanesinin, görev
ve sorumluluklarını yerine getirirken kullanıcı odaklı çalışmalı ve faaliyetlerini bu
doğrultuda yürütmelidir.
Halkla ilişkilerde iletişimin sağlanmasında kullanıcıların belirlenmesi, isteklerinin
tanımlanması ve kütüphane imkanlarının bu istekler doğrultusunda yaratılması oldukça
önemli olmaktadır. Ayrıca, kütüphaneler kullanıcılarına “hizmet vermek ve iletişim 58
kurmak” amacını yerine getirdiklerinde kullanıcı sayılarında artış ortaya çıkacaktır
(Garvey, 1980, s. 7).
1.4.3. Personel
     Bu unsur, üniversite kütüphanesinin her açıdan kaliteli hizmet verebilmesinde büyük
önem taşımaktadır. Çünkü, kütüphanenin personeli nicelik ve nitelik bakımından ne
kadar yeterli ve başarılı olursa, verilen hizmet de o oranda yeterli ve kaliteli olacaktır.
Üniversite kütüphanelerinde profesyonel kütüphaneci sayısı büyük önem taşımaktadır.
Bunun dışında destek eleman sayısı da uygun oranda olmalıdır (Withers, 1988, s. 34).
Öncelikle meslekten olan kişilerin kütüphanede çalıştırılması ve onlara yardımcı diğer
personelin de görev alması şarttır. Bir kütüphanede kütüphanecilerin ve diğer personelin
yeterli sayıda olmalarının yanı sıra, etkin hizmet vermelerinde birtakım özelliklere
sahip olmaları gerekir. Bu özellikleri şöylece sıralayabiliriz:
     1. Üniversite kütüphanecileri; Öncelikle mesleğini seven, işine hakim, araştırma
konularında kendini geliştirebilen,
     2. Genel kültür sahibi, güncel olayları takip eden,
     3. Sakin, ortama uyum sağlayan, kullanıcılarla iyi ilişkiler kurabilecek özellikte,
güler yüzlü,
     4. Teknolojiyi takip eden nitelikte kişiler olmaları gerekmektedir.
Üniversite kütüphanelerinde etkili öğretim, araştırma tekniklerinin uygulanmasında ve
etkili kütüphane hizmetlerinin verilmesinde iyi personelin seçimi büyük önem taşır.
Gelfand (1968, s. 54)‟a göre, özellikle kütüphane yöneticilerinin bazı niteliklere sahip
olmaları gerekmektedir: Bu nitelikler şunlardır:
Kapsamlı üniversite eğitimi almış olmaları,
Kütüphane yönetimi için kütüphanecilik mezunu (dört yıllık lisans eğitimi
almış) ya da yönetim konusunda profesyonel eğitim almış kişiler olmaları,
Birkaç yıl kütüphanecilik yapmış, tecrübeli ve uzman olmaları gerekmektedir.59
Kütüphaneci uzman personel dışında alınacak elemanların seçimi de ayrıca önem taşır.
Bu kişiler uzman statüsünde çalışan kütüphaneciler için yardımcı ve destek eleman
olarak görev yaparlar.
Üniversite kütüphanelerinin kaliteli hizmet verebilmesinde büyük önem taşıyan
personel unsurunun, kütüphanenin halkla ilişkilerinde iletişimin sağlanmasında da
oldukça etkili olduğu görülmektedir. Personelin kullanıcılara her zaman güler yüzlü ve
nazik davranmaları, mesleklerinde bilgili ve tecrübeli olmaları, kullanıcıların yardım
isteklerini karşılamaları, onların kütüphaneye karşı ilgilerinin artırılması ve iletişimin
sağlanması açısından halkla ilişkilerde verimliliğe katkıda bulunur.
1.4.4. Bina
     Kütüphanelerin etkili hizmet vermelerinde amacına uygun bir şekilde inşa edilmiş
binanın önemi büyüktür.
Üniversite kütüphane binası, bağlı bulunduğu üniversitenin büyüklüğü, fakülte sayısı ve
öğrenci sayıları esas alınarak yapılandırılmalıdır.
Kütüphane binaları yapılırken, okuyucuların ve araştırmacıların rahatça
çalışabilecekleri nitelikte olmasına, uzman ve yardımcı personelin mesleki işlerini
yürütebilecek şekilde düzenlenmesine ve mimar eşliğinde planlanmasına kütüphane
yöneticisinin ve üniversite yöneticilerinin özen göstermeleri gerekmektedir.
Kütüphane binası bir üniversite içinde herkesin rahatça ulaşabileceği merkezi bir yerde
kurulmuş olmalıdır (Çelik ve Uçak, 1993, s. 118-119).
Kütüphane binasının büyük olmasından ziyade işlevsel olması önem taşımaktadır. Yani,
koleksiyon büyüdükçe sorun çıkartmayacak yapıda, genişleyebilme özelliğinde, esnek
ve gerektiğinde binaya eklemeler yapılabilecek konuma sahip olması gerekmektedir.60
     Üniversite kütüphane binası kütüphane ihtiyaçları ve işlevleri doğrultusunda özel
yapıya, planlamaya ve donanıma uygun biçimde kurulmalıdır. Modern kütüphane
binasında yerleşim okuyucuların kaynaklara rahatça erişimlerini sağlayabilecek şekilde
planlanmalıdır. Okuyucuların çalışacakları okuma salonları, çalışma odaları özenle
hazırlanmalıdır (Gelfand, 1968, s. 123).
Kütüphane binalarının yapımında özellikle kütüphanecinin teknik açıdan bilgili mimarla
tartışarak işbirliği yapması önemlidir. Mimarla çalışma yapılmadan önce, yönetici
kütüphanecinin öncelikle kütüphanesindeki koleksiyon sayısını belirlemesi, bugünkü ve
gelecekteki durumunu tespit etmesi, kullanıcıların özelliklerini, kütüphanede çalışan
personelin yer ihtiyacını ayarlaması, çalışma malzemelerinin konulacağı yer örneğin
depo gibi özellikleri de göz önüne alarak mimara projesini anlatması gerekmektedir
(Metcalf, 1986, s. 210).
     Kütüphane binası planlanırken yukarıda sayılan unsurların dışında havalandırma,
ışıklandırma, ses yalıtımı, ısının sağlanması, güvenilir elektrik donanımı, neme karşı
muhafaza gibi hususların da düşünülerek inşa edilmesi oldukça önem taşımaktadır.
Halkla ilişkilerde üniversite kütüphanesinin temelini oluşturacak bina unsurunun güven
verici olması, estetik, sempatik ve iç açıcı olması, gerekli temizliğin sağlanması ve
düzenlilik konuları da önem taşımaktadır.
Kütüphanelerin güvenliğinin sağlanması için, kapı girişlerinde güvenlik kontrolü için
geniş bir alan ayrılmalıdır. Kütüphane güvenlik cihazının uygun bir yere yerleştirilmesi
gerekir. Binanın kullanışlı olmasında sessiz çalışma yerleri, kitapların yerleştirilmesinde
ve taşınmasında gürültü ve ses olmaması için gerekli yalıtımın sağlanması çok
önemlidir (Thompson, 1996, s. 5).
Üniversite kütüphanelerinde bina unsurunun yukarıda sayılan özellikleri taşıması,
kütüphanedeki halkla ilişkiler çalışmalarının başarılı olmasında etkili rol oynamaktadır. 61
1.4.5. Bütçe
     Üniversitenin bütçesinden kütüphane için ayrılan mali kaynaklar, üniversitenin
akademik programlarına ve öğrencilerin sayılarına bağlı olarak belirlenmelidir. Her
üniversite kütüphanesinin bütçesi farklıdır. Bazı kütüphanelerde belli miktarda ayrılmış
bütçe vardır, bazılarında ise bütçe, gelen istekler, ihtiyaçlar doğrultusunda belirlenir.
Günümüz koşullarında kaynakların pahalılığını düşünürsek, üniversite bütçelerinin
yeterli düzeyde olmaları gerekmektedir. Bir üniversite kütüphanesine ihtiyaca yönelik
kaynakların alımı, gerekli işlerde kullanılacak materyallerin alımı, kaliteli personelin
çalıştırılması, gerekli donanımın sağlanması ve kullanıcı ihtiyaçlarının geliştirilmesi için
yeterli ödenek verilmelidir. Bu konuda da kütüphane yöneticisine büyük görev
düşmektedir. Kendi kütüphanesinin ihtiyaçlarını çok iyi belirlemeli, yıllık tahminler
yapmalı ve rektörlüğe kendi bütçe önerisini sunmalıdır.
Kütüphanelerde basılı kaynaklarının yanı sıra, özellikle 1990‟lı yıllarda elektronik
kaynaklara erişim sağlanmaya başlanmıştır. Üniversite kütüphanelerinin çoğu bu
kapsamda çevrimiçi veri tabanlarına abone olmaya başlamışlar ve bütçeleri buna bağlı
olarak artmıştır. Bütçelerin özellikle bu teknolojik gelişmeler de göz önünde
bulundurarak hazırlanması zorunlu olmuştur.
Artan maliyetler, gelişen ve ucuzlayan teknolojinin getirdiği avantajlardan dolayı
kütüphanelerin elektronik kaynaklara yöneldikleri görülmektedir. Neal (1996, s. 91) 10
yıl içerisinde kütüphane yayın satın alma harcamalarının yarısının elektronik kaynaklara
ayrılacağını öngörmüştür. 2002 Amerikan Araştırma Kütüphanesi verilerine göre;
Amerikan Araştırma kütüphaneleri bütçelerinin yaklaşık %16,3‟ünü elektronik
kaynaklar için kullanmaktadır (ARL, 2002).
Ülkemizde üniversite kütüphanelerinde maddi olanakların azlığı, bilinçli bir satın alma
politikası izlenerek daha az masrafla daha çok materyal temin edilmeye çalışılmasını
gerektirmektedir (H.Çelik, 1969, s.203). Bu açıdan üniversite yöneticilerinin
kütüphanelerine verdikleri değer kütüphane bütçesinin belirlenmesinde büyük önem 62
taşır. Özellikle yabancı kaynakların temini ve elektronik kaynakların alımında dolar
kurunun sürekli yükselmesi kütüphaneye ayrılan mali kaynakların artırılmasını
gerektirmektedir (A.Çelik, 1994, s. 269).
Ülkemizde genellikle kütüphanelere ayrılmış belli bir bütçe yoktur. Batıda üniversite
kütüphaneleri standartlarına bakıldığında, özellikle ABD‟de üniversite bütçesinin % 5‟i
ile % 10‟ unun kütüphane giderleri için ayrılması gerektiği belirtilmiştir (A.Çelik, 1991,
s. 61).
     Bütçe meselesi üniversite kütüphaneleri için bir sorun teşkil etmektedir. Bazı
üniversiteler kütüphaneleri için oldukça iyi bir bütçe ayırırken, bazıları standartlara bile
erişememişlerdir (A.Çelik, 1991, s. 61).
     Kısaca özetleyecek olursak, üniversite kütüphanesinde yeterli bir bütçeye sahip
olabilmek için kütüphane yöneticilerinin standartları dikkate alarak bütçelerini
belirlemeye çalışmaları ve üst yönetime de bu standartları kabul ettirmeleri
gerekmektedir. Bütçenin kütüphane ihtiyaçları doğrultusunda belirlenmesi kaynak
alımını kolaylaştırmalı, böylelikle kullanıcıların ihtiyaçları karşılanmalı ve dolayısıyla
kütüphanenin halkla ilişkileri düşünülerek başarılı hizmet vermesi sağlanmaya
çalışılmalıdır.
1.4.6. Teknoloji
     Üniversite kütüphaneleri günümüz koşullarında gelişen teknolojiye mutlaka ayak
uydurmak zorundadırlar. Her şey bilgisayarlar aracılığıyla yapılmaya başlanmış,
internet hizmetleri gelişmiştir. Bu kapsamda, kütüphaneler kendilerini sürekli
geliştirmelidirler. Örneğin, kütüphaneler kart katalog sistemini bırakıp, neredeyse
tamamen kataloglarını bilgisayar ortamına aktarmışlardır. Kütüphanelerde yeni
teknolojilerin kullanılması, hem yapılan işler açısından hizmetleri kolaylaştırmakta hem
de kullanıcılara daha çabuk ve hızlı hizmet verme olanaklarını yaratmaktadır.
Teknolojiyi kullanarak bilgi hizmetinin kullanıcılara daha çabuk ve hızlı verilmesi
kütüphanenin halkla ilişkilerinin de olumlu yönde gelişmesini sağlamaktadır. 63
3.4.7. İşbirliği
Üniversite kütüphaneleri öncelikle fakültelerle işbirliği içinde olmalıdırlar.
Kütüphanede yapılan çalışmaları ve faaliyetleri fakülte öğretim üyeleri desteklemelidir.
Onlardan fikir alınmalıdır. Kullanıcıların fikirlerinin alınması halkla ilişkilerin
geliştirilmesinde de son derece önem taşımaktadır.
     O, üniversite içi işbirliğinin yanı sıra, diğer kütüphanelerle de kaynak paylaşımı,
koleksiyon geliştirme ve toplu katalog oluşturma konularında işbirliğini geliştirmelidir
(Sefercioğlu, 1999, s.76).
     Üniversite kütüphanelerinin etkili ve kaliteli bir şekilde hizmet verebilmesi için,
yukarıda sıralanan unsurları sağlaması ve geliştirmesi büyük önem taşımaktadır. Bu
unsurlar kütüphanenin halkla ilişkiler çalışmaları açısından da yararlar sağlamaktadır.

 

Ülkemizdeki Üniversite Kütüphanelerinin  Listesi

Üniversite Kütüphanelerinde Bilgi Hizmetlerinin İnternet Aracılığıyla Pazarlanması ( pdf )

Bu slayt gösterisi için JavaScript gerekir.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s